Muzyka Miejsca

Znajdujemy się na zielonym terenie przy ulicy Wojska Polskiego, między Cisową, a Broniewskiego. W tym miejscu kończy się gęsta zabudowa Sejn i zaczynają się tereny wiejskie. W momencie mojego przyjazdu do miasteczka odleciały już ptaki zimujące nad Morzem Śródziemnym lub w Afryce. Nie zdążyły zaś z północy kontynentu przylecieć ptaki, które zimują na Suwalszczyźnie. W tej ptasie pustce zostały nieliczne jaskółki. Większość mieszkających tu cały rok ptaków zaś milczała, wszak jest dawno po okresie lęgowym. Zresztą w taką spiekotę, najlepiej schować się w lesie lub zagajniku. Miejsca takie jak to jest niebezpieczne - większość pól i łąk dawno skoszono, dawno już po żniwach i dożynkach, a w ubogich ścierniskach nietrudno być wypatrzonym przez drapola; nad centrum Sejn już pierwszego dnia mojego pobytu widziałem kołującą kanię czarną.

W taką spiekotę późnego lata na polach i łąkach dominują owady prostoskrzydłe, nazywane pospolicie konikami polnymi. To one ton nadają sierpniowym dniom. Nachyliłem ucho nad wyschniętym kanałem w nadziei, że nagram może cieknącą wodę. Niestety na dnie kanału widać było jedynie zielonkawe błoto. Nie było nawet komarów i meszek, na które byłem przygotowany w takim miejscu. Brakło dla nich kałuż do rozmnażania się, a może pracujące w górze wytrwale jaskółki pozbywały się imag upierdliwców.

Pracowały za to prostoskrzydłe wytrwale pocierając odnóżami o aparaty strydulacyjne. Pomimo, że dźwięki te są wysokie, częstotliwościami sięgając znacznie ponad zakres słyszenia przeciętnego człowieka, dźwięki te są nadzwyczaj przyjemne.

W pewnym momencie nagrania usłyszycie bliski szelest (3:45). To nie ja się poruszyłem, lecz nagle spod suchych traw wylazła żaba wodna, która powoli gramoliła się w poszukiwaniu odrobiny wilgoci.

W tle zaś słuchać rozmowy starszych ludzi, którzy dziwują się nad osobą nagrywającą suche trawy.

Są takie miejsca, do których można przytknąć ucho i zostań przy nich na zawsze. No może nie na zawsze, ale na pewno na bardzo długo, tak długo by zapomnieć o ostatecznym celem podróży. Idąc na cmentarz żydowski w Sejnach postanowiłem iść przez naznaczone suszą ścierniska i łąki aby uniknąć hałasu szosy 663. Wokół grały prostoskrzydłe, pot ściekał po karku i czole. Nagle u skraju zagajnika, na drugiego krańcu którego spodziewałem się wg mapy znaleźć cmentarz żydowski dostrzegłem owady wydobywające się z jamy spod ziemi. Było to gniazdo os. Wejście do gniazda zostało rozryte, może to człowiek, może jakieś zwierzę - nieistotne. Istotne było to to, że owady nie opuściły siedliska i uwijały się w najlepsze. Zbliżyłem się powoli, wetknąłem w dziurę mikrofony i nagrałem.

Najpierw osy zaatakowały blimpa, lecz po prędko atak ustał. Były zbyt zajęte porządkowaniem uszkodzonego domu.Nagranie jest głośne, napastliwe, dynamiczne. Słychać żuwaczki owadów, karmienie larw i wszystkie prace mające na celu zachowanie życia rodziny.

Tego dnia nie dotarłem na żydowski cmentarz czuwając z uchem w gnieździe.

Za Wikipedią: Long-range acoustic device (LRAD) (ang. urządzenie dźwiękowe dalekiego zasięgu) – urządzenie dźwiękowe, wytwarzające dźwięk o bardzo wysokiej głośności, który jest słyszalny na dużych odległościach. Jego głównym celem jest emitowanie fal dźwiękowych, które będą wywoływały u odbiorcy nieprzyjemną reakcję i wpływały na jego zachowanie poprzez odstraszanie.

Grają koniki polne, latają owady, śpiewają ptaki, gdzieś w oddali słychać osiołka. Szum samochodów jest chyba jedyna rzeczą, która zakłóca sielankę, dopóki nie odzywa się ultradźwiękowe urządzenie do odstraszania ptaków, które stoi w pobliskim sadzie.

Jest to bodaj jeden z bardziej złożonych krajobrazów dźwiękowych, jakie udało mi się uchwycić w Sejnach.

Znajdujemy się na podwórku między niewysokimi blokami. Miejsce położone jest na skrzyżowaniu między ulicami Zawadzkiego a Grodzińskiego.

Na nagraniu słychać prace rozbiórkowo-wyburzeniowe w jednym z mieszkań. Jest sobotnie przedpołudnie. Sąsiedzi muszą być wściekli na hałas. Robotnicy brechami usuwają boazerię i ościeżnice. Walą młotami i dłutami. Jako że dzień ciepły to otwarli okno. Dźwięki usuwanego wyposażenia, rozmów i włączonego radia rozbrzmiewają po podwórku. Część ekipy nosi urobek do przyczepki na podwórku, rzucając z hałasem stare deskowanie. Ocierając ręce z pyłu klaszczą. Nad głowami przelatują gołębie i kawki. Gdzieś jeszcze słychać oknówki i wróble. Tu odezwie się owad. Tam zakwilą ostatnie tego lata pisklęta. Dźwięki odbijają się od ściany przeciwległego budynku. Zapłakało dziecko.

Słychać każdy milimetr wyciąganych z konstrukcji gwoździ.

Uuu, ciepło! - woła ziewając jednocześnie budowlaniec.

Kiedyś w książce “Notatki z terenu” Marcina Dymitera przeczytałem o dźwięku spadającego owocu w sadzie. Od tego momentu pragnąłem, aby samemu uwiecznić taki dźwięk.

Wydawało mi się, że nagranie tak krótkiego momentu, chwili tak poetyckiej, melancholijnej, słowem potencjalnie pełnej znaczeń, wymaga wielkiego talentu, cierpliwości i pracy.

Okazało się, że taka chwila w Sejnach spotkała mnie nie raz i nie dwa razy, lecz więcej. Być może dlatego, że sporo tu drzew owocowych, o której mało kto dba. Wędrując uliczkami miasteczka nie raz mijałem samosiejkowe mirabelle, śliwy, grusze, jabłonie, przelewające się przez siatkę ogrodzeniową winogrona. Żyzna to ziemia, skoro pozwala na takie marnotrawstwo. Nie raz wracałem ze spacerów mając w torbie na rekorder masę mirabellek, a doraźnie gasiłem pragnienie kwaśnymi jabłkami.

W sadzie na ulicy Młynarskiej, w miejscu gdzie kończy się miasteczko, a zaczyna teren rolny znalazłem stary sad. Drzewa owocowe były połamane i powyginane od niezbieranego przez lata owocu. Gdzieś z tyłu płakał pies. Dookoła latały osy, przygrywały ptaki i koniki polne. Z drzew spadały owoce. Jeśli się wsłuchacie, usłyszycie te chwile. Pewnie zastanowi Was dźwięk skrobania - to jakiś gryzoń niedaleko przed mikrofonem, nie przejmujący się moją obecnością chrupał jabłko.

W pewnym momencie słychać kurant i dzwon. Trzeba się tylko uchem przebić przez wiatr, szum samolotów i samochodów.

Zatrzymałem się przy miedzy na nieoznaczonej żadną nazwą ulicy. W miedzy grały owady, chciałem je nagrać. Nagrałem je i nie tylko: oto w pewnym momencie usłyszałem bicie młota, które pięknie niosło się po okolicy.

Jak się później okazało zbliżyłem się do źródła dźwięku w zaskakujących okolicznościach, o czym będzie można się dowiedzieć w dalszych z kolei nagraniach

Idąc w stronę tego sadu spotkałem zająca szaraka. Zbliżała się złota godzina.

Sad przykuł moją uwagę w trakcie moich przygotowań do wyjazdu do Sejn. Gdy spojrzy się na mapę sięga on od ulicy Konopnickiej aż do granic miejscowości. Sad liczy 4,5 hektara, w tym ponad 600 metrów długości. Wygląda na opuszczony, choć nie jest zaniedbany. Widać, że ktoś robi tu cięcia pielęgnacyjne, choć nikt nie zbiera owoców.

W tym przypadku słowo nikt to jednak małe nieporozumienie.

Owoce zbierają owady, a zwłaszcza osy, które szukają dla siebie odżywczych węglowodanów. Owocożerne owady upodobały sobie zwłaszcza gruszę, pod którą było mnóstwo opadłych owoców.Próbowałem zerwać jakieś owoce dla siebie, lecz te które były na gałązkach były jeszcze niedojrzałe, a te znajdujące się na ziemi były momentalnie podziurowane przez owady. Wychodzi na to, że jedyna gruszka, która nadawałaby się dla mnie do jedzenia to ta, które znajduje się w powietrzu między oderwaniem się od drzewa, a rozbiciem się na ziemi.

W pewnym momencie na gruszę przyleciały bogatki, które zaczęły dziobać gruszki. Dziobiąc zaś gruszki strącały je na ziemię. Wyraźnie słychać te upadki na nagraniu. Wyraźnie słychać podniecone głosy ptaków, w oddali pracuje ruchliwa szosa 653.

Wydłużają się cienie, zwłaszcza te rzucane przez czasznice olbrzymie, których dno sadu jest pełne. W obawie przed gruszkowym bomardowaniem oddalam się do centrum miasteczka.

W pewnym momencie usłyszałem głośne uderzenia młotkiem i cięcie cyrkularką. Postanowiłem skierować się w stronę źródła hałasów. I znalazłem: oto mężczyzna remontował gołębnik. Koło gołębnika stał kojec z wielkim psem, który basowo zaczął na mnie ujadać. Już z oddali widziałem, jak mężczyzna badawczo na mnie zerka. Postanowiłem nie wchodzić w interakcję. Znalazłem sobie obok inne zajęcie w postaci głośnego wentylatora przy wieży telekomunikacyjnej. Nie byłem zadowolony ze stałego szumu. Wolałbym nagrać ujadanie psiska. Wtem zza kojca wychodzi ten sam mężczyzna i pyta co robi. “Saba, spokój!” wykrzykuje w stronę psa oczekując na odpowiedź. Odpowiadam zgodnie z prawdą, że robię mapę dźwiękową Sejn. “A to nie zechciały nagrać gołębi?” pyta mężczyzna. Z radością w sercu potwierdzam i idę za gołębiarzem.

Pan K. opowiedział mi swojej gołębiarskiej pasji, o tym, że sekcja gołębiarska suwalsko-augustowska jest jedną ze znaczniejszych w Polsce, o tym jakie gatunki gołębi hoduje. Dowiedziałem się także, że w tutejszej gwarze gołębie miejskie nazywane są kokami.

Niestety jak na złość gołębie z gołębnika w momencie gdy przyszedłem przestały się awanturować i tylko cichutko gruchały do siebie.

W pobliżu Sejneńskiego PSZOKU znalazłem ruinę jakiegoś starego zakładu pracu. Jak mniemam był to skup płodów rolnych. Pod otwartym zadaszeniem znajdowała się waga na przyczepki, z boku zaś zsyp. Udało mi się dostać do środka i w jednym z pomieszczeń usłyszałem, oprócz swoich kroków, masę much. Nie wiem, co je tam przyprowadziło, bo nie czułem w powietrzu zapachu rozkładającego się ciała. Postawiłem jednak mikrofon i pozwoliłem uwięzionym w tym miejscu muchom trzepotać skrzydłami dalej.

Za drewnianymi wrotami do pomieszczenia gołębiarz zbijał deski.

Odwiedzając wiele małych miejscowości, dużo mniejszych i historycznie dużo mniej znaczących niż Sejny, zawsze warto odwiedzić miejscowe cmentarze. Są one ważnym źródłem wiedzy historycznej, a także enklawami pozytywnych zjawisk dźwiękowych. Cmentarze, nawet opuszczone, wyłączone są z logiki codzienności, są miejscami ciszy i zadumy. Cmentarze, zwłaszcza stare, nierzadko są miejscem zamieszkania wielu roślin i zwierząt.

Niniejsze nagranie zrobiłem w trakcie spaceru dźwiękowego, które odbyłem z członkami i członkiniami Orkiestry Klezmerskiej w Sejnach. To od nich dowiedziałem się o tym, że cmentarz, który stoi na dwóch przeciwległych pagórkach kryje kości uczestników wojny domowej, w której sąsiedzi Litwini i sąsiedzi Polacy w imię nacjonalistycznych ideologii popełniali na sobie mordy. Na jednym pagórku leżą polscy uczestnicy tych złych i dramatycznych zajść. Po drugiej stronie leżą litewscy powstańcy. Potomkowie uczestników tamtych zajść ciągle żyją w tym samym miejscu.

Nad mogiłami rosną sosny, które upodobały sobie ptaki, na tle których wyróżniają się sroki. Nad głowami rozlega się klangor lecących na zimowiska żurawi. To tu, to tam słychać gołębie miejskie i grzywacze. Te ostatnie przypominają o tym, że 15 sierpnia rozpoczyna się sezon polowań na ptaki. Wkrótce odzywają się dzwony bazyliki. Ot taki dźwiękowy widoczek. Dźwiękoczek. Z mordem w tyle głowy.

Swoją podróż w okolice strzelnicy na Borku zacząłem od ulicy Rittlera. Zapis dźwiękowy składa się z kilku nagrań, które robiłem w drodze do strzelnicy, od wejścia do lasu, do wyjścia na dawne boisko sportowe w pobliżu strzelnicy..

Gdy strzały się wzmagają głuchnie i milknie wszystko inne.

Uwaga: nagrania mają wysoką dynamikę głośności.

Planując wyjazd do Sejn miałem nadzieję na nagranie większej ilości życia wspólnoty. W tym celu wybrałem kilka punktów, gdzie potencjalnie mogą gromadzić się mieszkańcy. Jednym z takich miejsc była plaża miejska w Sejnach. Jak się okazało plaża to była tylko z nazwy.

By do niej dotrzeć trzeba było zaufać mapie, bo wskazówek na to, że zbliżam się do celu po drodze nie było żadnych. Idąc za mapą google stanąłem przy składzie budowlanym, na placu którego uwijały się ciężarówki z chrzęstem wyrzucając spod kół biały tłuczeń. Dopiero po chwili zauważyłem niepozorną bramkę, taką jaka prowadzi do tutejszych podwórek.

Trafiłem na coś, co ktoś nazwał kiedyś miejską plażą, a co było łąką z paroma stylowymi, drewnianymi wiatami, które swoje najlepsze czasy, czyli okres trwania projektu unijnego w ramach którego powstały, miały już za sobą. Po lewej stronie znajdował się niski budynek z banerem “Strefa Chilloutu”, gdzie można było kupić zimne napoje i kiełbasę z grilla. Pod namiotami siedziały nieliczne osoby, na dmuchańcach skakały dzieci. Kupiłem zimny napój i zapytałem kasjerki, gdzie się podziali ludzie. Ona powiedziała, że w Sejnach nie ma co robić w świąteczny dzień, więc pewnie większość pojechała nad Wigry, gdzie jest więcej atrakcji.

Na wprost rozpościerał się widok na sejneńskie łąki; w tym miejscu zaczyna się już wieś, a kończy miasteczko. Na prawo zaś było Jezioro Sejny.

Do Jeziora prowadził pomost, na którym wisiało ostrzeżenie, że grozi zawaleniem. Wszedłem. Brzeg gęsto porastało sitowie, w trzcinach popiskiwały nieliczne ptaki. Podwiewał wiatr i było bezdźwięcznie. Wrzuciłem hydrofon do wody, gdzie materia organiczna generowała wielość niezwyczajnych odgłosów.

Przed samoobsługową stacją benzynową Huzar (ulica Łąkowa) stoją trzy maszty reklamujące produkty Polskiej Grupy Górniczej. Maszty poruszając się na wietrze wydają z siebie wysokie i bardzo donośne piski. Uważam, że na moment tworzenia nagrań maszty te, obok dzwonów bazyliki, stanowią sygnaturę dźwiękową Sejn. Dźwięki te są bardzo muzyczne, stanowią ready made instalację dźwiękową/instrument. Z jednej strony możemy uznać te dźwięki za podobne do wydawanych przez instrumenty dęte blaszane, z drugiej jest tu też bogactwo perkusyjnych pomruków. Pewne jest natomiast jedno: miejsce wokół masztów jest dźwiękowo niepospolite. Dla mnie wzruszające.

Na uwagę zwraca otoczenie dźwiękowe masztów. Spoza hałasów masztów słychać szpaki, które okupują pobliską wieżę telekomunikacyjną. O nich jest inne nagranie.

Aby uzyskać to nagranie do jednego z hałasujących masztów włożyłem mikrofon kontaktowy. Jednocześnie zaś przed masztami postawiłem mikrofony w systemie Mid/Side. Wszystkie dźwięki, które słychać na nagraniu zostały zrobione w czasie rzeczywistym przy minimalnej ingerencji w postprodukcji.

W pobliżu placówki Straży Granicznej w Sejnach przy ulicy Łąkowej stoi wysoki maszt telekomunikacyjny. Jeśli popatrzeć na chodnik pod wieżą jest on naznaczony fioletowymi kleskami. To odchody szpaków, które upodobały sobie półki na czerwono-białej wieży. Sierpień to czas odlotów. Większość ptaków wyprowadziła już lęgi. W czasie mojego pobytu w Sejnach wybyły już bociany, zostały po nich liczne gniazda. Młode szpaki na wieży odnalazły bezpieczną przystań. Raczej jest małe prawdopodobieństwo, by zostały one zaatakowane przez jednego z licznych, wolnowychodzących sejneńskich kotów, a i dla drapola atak na wieżę upstrzoną nadajnikami wiązałby się z potencjalnymi obrażeniami.

Szpacza wieża śpiewała szpaczymi rozmowami. Były one inne niż w okresie lęgowym, na pewno cichsze, służące bardziej socjalizacji w gronie sejmikujących ptaków niż bronieniu terytorium, kuszeniu partnerek. W książce “Why Birds Sing?” David Rothenberg stawia hipotezę, że ptaki mogą mieć w śpiewaniu cel estetyczny, podobnie jak ludzie mają cel estetyczny w śpiewaniu lub tworzeniu muzyki.

Jeśli tak jest w istocie to głosy z tego nagrania to raczej podniecone kawiarniane deliberacje i uwagi dotyczące tegorocznego sezonu w okolicznych sadach.

Układ urbanistyczny Sejn jest przedziwny. Meandrujące uliczki, które nagle się urywają, dziwne ciągi, które z zarośli wyprowadzają na główne drogi, domy pośrodku głównych duktów - wszystko jest podporządkowane nurtowi Marychy, której zdaje się nie dosięgnęła moda na regulację rzek. Miasto zostało zasadzone nad gwałtownie skręcającymi zakolami rzeki i tę rzekę przypomina. Można by się doszukiwać układu osiowego, ale logikę urbanistyczną można zrozumieć tylko idąc wzdłuż krętej rzeczki i po nadbrzeżnych trawach i błotach.

Innymi słowy: miasto to zostało kiedyś wyrysowane przez Dr Seussa, podporządkowane obłościom, Boże zachowaj przed kątem prostym i symetrią.

Co jednak ważne: kłębowisko krzywizn, które są udziałem układu miasteczka, kończy się w miejscu, gdzie kończy się ścisła zabudowa. Za nią znajdują się już tereny wiejskie. Żadnego terenu przechodniego, żadnej liminalnej przestrzeni.

Idąc wzdłuż ulicy Łąkowej w kierunku północnym tuż za Centrum Sportu, a przed blokami skręciłem między garaże. Szedłem w ślepą uliczkę złożoną z domków z dachy falistej aż nie doszedłem do miejsca, w którym okazało się, że uliczka w istocie nie jest ślepa, lecz zakręca kryjąc schowane za garażami partyzanckie gospodarstwo, będące nie tylko na tyłach garaży, ale jakby na tyłach samego miasta.

Gospodarstwo to było schludne, pomimo, że zrobione z materii znalezionej: blachy falistej, czarnych desek, starej siatki ogrodzeniowej. Pod nogami latały luzem kury (te od jajek z wolnego wybiegu), a w kojcach z siatki przytwierdzonych do kurników była inna klasa kurek, od innej klasy jajek. W wielkiej klatce spał łaciaty królik-tucznik. W środku jednej z półotwartych obórek na żółtej tablicy czarny napis “teren prywatny, zakaz wstępu”. Na stole w obórce stały kapusta i jabłka, na półkach słoiki z przetworami. Zaraz za obórką było już tylko pastwisko, na horyzoncie stało gospodarstwo.

Na pastuchu elektrycznym oddzielającym obórkę od pastwiska zaczynały i kończyły się Sejny.

Krzywizny rozbijają hałas uliczny na cząstki, tu słychać jedynie kurze głosy, wiatr, muchy i koniki polne.

Powiatowe Centrum Sportu odwiedzałem kilkukrotnie w nadziei, że uda mi się może nagrać jakąś imprezę sportową. Niestety, sztuka nagrań terenowych, jak każda sztuka, która stoi na relacji ze światem zastanym, bywa kapryśna i rozczarowująca.

Nie nagrałem imprezy, nagrałem coś znacznie ciekawszego.

Podczas gdy okoliczne trawniki, skwery i zieleńce dogorywały w spiekocie na zielonym angielskim trawniku ośrodka sportu w najlepsze pracował zraszacz. Podpięty był przewodem o znacznej średnicy do hydrantu i równomiernie i bez ustanku i miarowo rozprowadzał wodę.

W środkowej części nagrania słychać jak krople wody spadają na metalową listwę która oddziela trawnik od bieżni.

Jedyne na co może liczyć pozostała zieleń w Sejnach to nawalne deszcze, które nie zdążą wsiąknąć w ziemię, tylko spłyną do studzienek burzowych.

PANEL AŻUROWY

Tego rodzaju ogrodzenie wykorzystasz do tymczasowego zabezpieczenia terenu budowy. Dzięki temu plac będzie chroniony przed dostępem zwierząt i osób postronnych.

Przęsła ażurowe są uniwersalne. Zastosujesz je także podczas organizacji imprez na zewnątrz, gdzie zachodzi potrzeba odseparowania od siebie pewnych stref. https://www.serwisbudowy.com/pl/p/Ogrodzenie-tymczasowe-100mb/657?gad_source=1

Dane techniczne: Gdy do rury ze stali ocynkowanej włożysz mikrofon w wietrzny dzień wówczas usłyszysz muzykę, jakiej świat nie słyszał.

Plac Dominikański to pusta przestrzeń parkingowa położona obok bazyliki. Na obrzeżach placu znajduje się toaleta, sklep z pamiątkami altana. Całość zdobią drewniane rzeźby. W gorący dzień ciężko znaleźć tu schronienie, ponieważ zieleń zaczyna się dopiero przy rzece Marysze, które płynie nieopodal.

Na środku placu znajduje się jakiś pomnik ku czci, pewnie generyczny i taki sam jak wszędzie, bo nie zapamiętałem ku czci czego postawiony, a także kamień ku czci czegoś i dąb pamięci, który usycha na skoszonym na zapałkę skwerku naznaczonym suszą.

Koło kamieni, pomników i dębu łopotały flagi kraju, papieża i Matki Bożej. Dobrze, że dął wiatr, dawał on wytchnienie w upał.

Dawał też dźwięk, gdy włożyłem mikrofon do wnętrza jednego z masztów. Nie pamiętam komu był dedykowany maszt: Polsce, Papieżowi czy Matce Boga.

Dźwięk był napastliwy i basowy. Ukryty industrial w letnią sielankę.

Bazylika góruje nad Sejnami nie tylko architektonicznie, ale także audialnie. Dziwnie, chybotliwie i krótko brzmiące dzwony oraz kurant, który przypomina raczej balijski gamelan stanowią dźwiękową wizytówkę miejsca. Na niejednym nagraniu rozlegają się te dzwony i ten kurant.

W Sejnach przebywałem w połowie sierpnia, akurat trafiłem na 15 sierpnia, w którym odbywa się podwójne święto kościelno-państwowe. Przed bazyliką na masztach powiewały flagi polski, watykanu i barwy maryjne - by nie pozostawić wątpliwości, że tu jest katolicka Polska, choć miejsce to ma znacznie bardziej skomplikowaną historię religii, kultur i narodów.

Stałem z mikrofonami w cieniu grubego muru okalającego bazylikę. Po placu kościoła kręcili się turyści, do kościoła zmierzali wierni z bukietami ziół. Gruby mur nie izolował od ruchu ulicznego. Lecz zawsze coś niż nic. Zapłakało dziecko, które przewróciło się na bruku. Zadzwoniły dzwony, rozległ się kurant. Ze środka świątyni zadzwoniły dzwonki na wyjście z zakrystii księdza i ministrantów. Spoza kurantu słychać pasikoniki, spóźnialskich wiernych, śpiew księdza, wiernych i organy. Wszyscy śpiewali pieśń “O Maryjo bądź nam pozdrowiona”. Ksiądz mówił o tym, jak Cud nad Wisłą uratował Europę przed bolszewizmem, po czym wezwał do modlitwy za zmarłą.

Po drugiej stronie muru okalającego bazylikę, po drugiej stronie drogi stoi pomnik biskupa nieistniejącej diecezji sejneńskiej Antanasa Baranauskasa, wielkiego litewskiego poety i badacza języka litewskiego.

Za Wikipedią: Marycha (lit. Seina, biał. Марыха) – rzeka na pograniczu polsko-litewskim. Marycha jest zakwalifikowana do III klasy czystości wód.

Klasa III – Wody tej klasy czystości mogą być wykorzystywane (do 1991 formułowano to „są przeznaczone”) jako źródło zaopatrzenia w wodę zakładów przemysłowych z wyjątkiem tych, dla których wymagana jest klasa I i II oraz do celów nawodnienia terenów rolnych i ogrodniczych.

Monitoring stanu wód w Polsce wykazywał, że większość badanych wód nie odpowiadała normom

Byłem pierwszym klientem Restauracji Skarpa. Wszedłem do środka równo o godzinie otwarcia i od razu złożyłem zamówienie: pizzę na wynos. Od razu uiściłem opłatę, usiadłem na miejscu możliwie najbliżej wydawki i w oczekiwaniu na posiłek włączyłem rec.

Bez glamouryzowania: lokale gastronomiczne zazwyczaj nie oferują zbyt ciekawych wrażeń dźwiękowych, zwłaszcza blisko barów, gdzie ciągle pracują chłodziarki, lodówki i kostkarki do lodu. Gdzie słychać wyciągi wentylacji i masę elektrycznych silników, systemów zasysania powietrza i wypuszczania powietrza. Czasem jednak spod zbitej masy szumów uda się wysłyszeć poszczególne dźwięki: piękny akcent tutejszej polszczyzny, klepanie kotletów, szczęk zastawy i sztućców. Dużo, krótkich perkusyjnych dźwięków wzmacnianych przez białe, kuchenne kafelki.

Nagle spod szumu wybija się dźwięk dzwonka na wystawce. Po zamówienie wkrótce podchodzi kelnerka, wręcz mi pudełko. Niemal bez akcentu życzy mi smacznego.

Wychodząc w spiekotę południowego słońca zaczynam tęsknić za szumem klimatyzatora.

Pizza była przepyszna.

Na charakterystykę dźwiękową miejsca może również wpływać muzyka. Sejny od wielu lat i dla wielu osób kojarzy się przede wszystkim z muzyką wykonywaną przez tutejszą Orkiestrę Klezmerską Teatru Sejneńskiego oraz działalność Sejneńskiej Spółdzielni Jazzowej. Inicjatywy te tak mocno związane z miasteczkiem kształtują i wpływają na atmosferę dźwiękową miejsca. Miałem przyjemność usłyszeć Orkiestrę Klezmerską w Białej Synagodze, która jako przestrzeń również ma swoją charakterystykę brzmieniową. Od białych i pustych ścian murowanej bożnicy ochoczo odbijały się dźwięki generowane przez muzyków. Odbicia i pierwotne źródła dźwięku nie były o dziwo uciążliwe.

W przypadku wydarzeń muzycznych interesuje mnie zawsze to co jest przed i po. Gdy nagrywam koncert lubię być na sali przed wejściem ludzi na salę i nasłuchiwać jak publiczność wlewając się człowiek za człowiekiem rezonuje w pomieszczeniu, jak dźwięk gęstnieje i jak cichnie tuż przed pierwszym dźwiękiem wygenerowanym ze sceny.

Po zagraniu całego programu, zgodnie z konwenansem, muzycy Orkiestry Ukłonili się i przeszli za kulisy. Szczere i gromkie brawa przeszły nagle w grany unisono rytm. Publiczność zgodnie z konwenansem wygrała za pomocą dłoni rytm gdzieniegdzie przetykany spontanicznym rykiem i okrzykiem.

Po zagraniu utworu “Clapping and Cheering” Orkiestra nie pozostała dłużna i zagrała ostatni tego wieczora utwór, czemu nie przeszkodziły rozstrojone cymbały.