powrót pamięci

1 sound

wypowiedź nowohucianina, twórcy portalu Zanim Powstała Nowa Huta, badacza dziejów ziem nowohuckich, członka grupy „NH Tablica Pamięci”. „Moim zdaniem ta pamięć wróci. Dzisiaj tej pamięci po prostu nie ma, bo trudno… jeżeli się mieszka czy spaceruje po tym rejonie i nie widzi się kompletnie żadnych elementów upamiętniających, trzeba sięgać gdzieś do źródeł pisanych czy do Internetu i tak naprawdę wiedzieć, czego się szuka, żeby natrafić na jakieś informacje – to ta pamięć nie ma prawa funkcjonować”.


Part of this walk

NIE/OBECNOŚĆ

NIE/OBECNOŚĆ

Kraków
„Nie/obecność” to spacer dźwiękowy upamiętniający obóz pracy przymusowej Baulager XIV/15, funkcjonujący w tym miejscu najprawdopodobniej w latach 1942-45. Od 1944 r. działał tu także obóz jeniecki. Pod nazwą Baulager 15/XIV (pol. zaplecze budowy/skład budowlany) kryje się jedna z dwóch subkategorii nazistowskich obozów pracy przymusowej, odnosząca się do miejsc, w których więźniów zmuszano do prac budowlanych, wykopalisk i usuwania gruzów. Śmiertelność była tu większa niż w drugim podtypie (pol. obóz fabryczny), opisującym przymusową pracę więźniów przy produkcji zbrojeniowej. Numer 15 oznaczać może konkretne miejsce odosobnienia w danym systemie/sieci obozów, z kolei cyfra XIV – odnosić się do okręgu administracyjnego (dystryktu) w systemie niemieckim, obejmującym okolice Krakowa. Wśród grup ofiar przeważali jeńcy sowieccy, węgierscy, rumuńscy i jugosławiańscy. Pracowali tam także żydowscy więźniowie i żydowskie więźniarki z Polski i Węgier oraz polscy robotnicy przymusowi i nieżydowscy Polacy z KL Plaszow. Wśród niewielu nazwisk, które pojawiają się w kontekście obozu, wymienić można pochodzące z krakowskiej rodziny krawieckiej siostry Ernestynę i Renę Meisels, nieżydowskie Polki Zającową i Guzikową z Zakopanego oraz krakowskiego Żyda nazwiskiem Koch, który miał przeżyć. Obóz zlikwidowano w styczniu 1945 – los przebywających w nim wówczas jeńców pozostaje nieznany. Rozbiórka baraków toczyła się w latach 1945-1949. W 1949 rozpoczęto budowę Nowej Huty. W spacerze posługujemy się trzema różnymi formami graficznymi, w których umieszczone są dźwięki: koła – kompozycje powstałe z przetworzonych nagrań terenowych, wykonanych w tym miejscu przez Ludomira Franczaka, a następnie nałożonych na improwizacje saksofonowe Pauliny Owczarek; trójkąty – fragmenty wypowiedzi osób współcześnie związanych z tą przestrzenią, pochodzące z wywiadów przeprowadzonych przez FestivALT w 2026 roku; prostokąty – kompozycje Zuzanny Bednorz połączone z fragmentami zeznań mieszkańców wsi Mogiła ze śledztwa prowadzonego w latach 70. XX w., przechowywanymi w Archiwum IPN w Krakowie. Dziękujemy wszystkim osobom, które współtworzyły z nami ten projekt, a zwłaszcza członkiniom i członkom grupy „NH Tablica Pamięci”. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju 2026”.
free

Privacy & cookie policy / Terms and conditions

© ECHOES. All rights reserved / ECHOES.XYZ Limited is a company registered in England and Wales, Registered office at Merston Common Cottage, Merston, Chichester, West Sussex, PO20 1BE

v2.5.16 © ECHOES. All rights reserved.