istnieje-nie istnieje

NIE/OBECNOŚĆ

Kraków

„Nie/obecność” to spacer dźwiękowy upamiętniający obóz pracy przymusowej Baulager XIV/15, funkcjonujący w tym miejscu najprawdopodobniej w latach 1942-45. Od 1944 r. działał tu także obóz jeniecki. Pod nazwą Baulager 15/XIV (pol. zaplecze budowy/skład budowlany) kryje się jedna z dwóch subkategorii nazistowskich obozów pracy przymusowej, odnosząca się do miejsc, w których więźniów zmuszano do prac budowlanych, wykopalisk i usuwania gruzów. Śmiertelność była tu większa niż w drugim podtypie (pol. obóz fabryczny), opisującym przymusową pracę więźniów przy produkcji zbrojeniowej. Numer 15 oznaczać może konkretne miejsce odosobnienia w danym systemie/sieci obozów, z kolei cyfra XIV – odnosić się do okręgu administracyjnego (dystryktu) w systemie niemieckim, obejmującym okolice Krakowa. Wśród grup ofiar przeważali jeńcy sowieccy, węgierscy, rumuńscy i jugosławiańscy. Pracowali tam także żydowscy więźniowie i żydowskie więźniarki z Polski i Węgier oraz polscy robotnicy przymusowi i nieżydowscy Polacy z KL Plaszow. Wśród niewielu nazwisk, które pojawiają się w kontekście obozu, wymienić można pochodzące z krakowskiej rodziny krawieckiej siostry Ernestynę i Renę Meisels, nieżydowskie Polki Zającową i Guzikową z Zakopanego oraz krakowskiego Żyda nazwiskiem Koch, który miał przeżyć. Obóz zlikwidowano w styczniu 1945 – los przebywających w nim wówczas jeńców pozostaje nieznany. Rozbiórka baraków toczyła się w latach 1945-1949. W 1949 rozpoczęto budowę Nowej Huty. W spacerze posługujemy się trzema różnymi formami graficznymi, w których umieszczone są dźwięki: koła – kompozycje powstałe z przetworzonych nagrań terenowych, wykonanych w tym miejscu przez Ludomira Franczaka, a następnie nałożonych na improwizacje saksofonowe Pauliny Owczarek; trójkąty – fragmenty wypowiedzi osób współcześnie związanych z tą przestrzenią, pochodzące z wywiadów przeprowadzonych przez FestivALT w 2026 roku; prostokąty – kompozycje Zuzanny Bednorz połączone z fragmentami zeznań mieszkańców wsi Mogiła ze śledztwa prowadzonego w latach 70. XX w., przechowywanymi w Archiwum IPN w Krakowie. Dziękujemy wszystkim osobom, które współtworzyły z nami ten projekt, a zwłaszcza członkiniom i członkom grupy „NH Tablica Pamięci”. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju 2026”.

free

istnieje-nie istnieje

Part of this walk

NIE/OBECNOŚĆ

Get in touch

Echoes creative apps

Echoes labs

About us