AMULETY DLA BYSTRZYCY - Aleksandra Liput

Słowo „amulet” oznacza osobisty przedmiot o magicznej mocy, który ma chronić posiadacza lub posiadaczkę przed wrogimi siłami, nieszczęściami, chorobami czy złymi czarami. Najczęściej jest niewielki, może przybierać różne kształty, nawiązywać do symboliki religijnej, świata fauny i flory lub odwzorowywać części ludzkiego ciała. Amulety stosowane są od czasów starożytnych po współczesność, chociaż dziś występują raczej jako ozdoby, a także jako wyraz długiego trwania tradycji i sztuki różnych kultur.

Instalację Amulety dla Bystrzycy tworzy pięć tajemniczych ceramicznych obiektów zawieszonych za pomocą konopnego sznura na drzewie rosnącym w pobliżu największej lubelskiej rzeki. Liczba amuletów symbolizuje jej pięć dopływów: Kosarzewkę, Krężniczankę, Czerniejówkę, Czechówkę i Ciemięgę. W 2020 roku artystka wykonała pracę Vistula river talismans, czyli Wiślańskie talizmany – Amulety dla Bystrzycy to swoista kontynuacja tej idei, a zarazem jej rozwinięcie.

Bystrzyca, w której jeszcze w latach 60. XX wieku żyły różne gatunki ryb oraz raki – wykorzystywane jako bioindykator, czyli wskaźnik czystości wód – zmaga się obecnie z dużym zanieczyszczeniem i degradacją doliny rzecznej. Stworzone przez artystkę ceramiczne amulety mają pełnić funkcję ochronną, w symboliczny sposób uzdrowić rzekę oraz odegnać „złe moce”, które zagrażają wodnemu ekosystemowi. Wiara w magiczną moc sztuki spotyka się tutaj z czerpiącą z natury duchowością, jest wyrazem tęsknoty za jednością ze światem przyrody, zanurzeniem w micie i utopijnym świecie dawnych wierzeń i opowieści.