🇬🇧 Unseen Soundwalks: Jewish Warsaw

On 22nd, 1942, an ordinance about “relocation of the population to the East” was posted all over the Ghetto, and that very night we were pasting pieces of paper over the ordinance: “Relocation means Death”.

Pierwsza edycja Unseen Soundwalks w języku polskim skupia się na Powstaniu Warszawskim w 1944 roku i walkach z niemieckim okupantem o odzyskanie niepodległości. W celu lepszego odtworzenia powstańczych wydarzeń podjęliśmy współpracę z Muzeum Powstania Warszawskiego. Odcinki opowiadają o honorze i godności, ale również o śmierci tysięcy warszawiaków i kompletnej destrukcji miasta. Wszystkie zdjęcia ilustrujące odcników pochodzą z kolekcji Muzeum Powstania Warszawskiego. Uwagi do spacerów proszę nadesłać na adres: unseen@culture.pl

This second series of Unseen Soundwalks takes a look at the Warsaw Uprising of 1944 and the Polish fight for independence from Nazi German occupation. Working with the award-winning Warsaw Rising Museum to recreate the most important events of the Uprising, Unseen Soundwalks: Warsaw Rising ’44 recounts tales of honour and defiance, but also of death and total destruction. All photos used in this series are from the collection of the Warsaw Rising Museum. Any suggestions and queries may be sent by email to: unseen@culture.pl

Unseen is an immersive soundwalk which reimagines places which have been lost on the map of Warsaw. In this inaugural series, we take a look at some of the most famous spots which are now located on Parade Square, which surrounds the Palace of Culture and Science.

# Usłysz to, co ukryte Zanurz się w dźwiękach dawnej Warszawy dzięki technologii Audio Augmented Reality. To nie jest zwykłe nagranie – to historia, która reaguje na Twoje położenie. Granica między współczesnym miastem a dawną legendą właśnie przestaje istnieć. ### Co Cię czeka? - Daj się zwieść onirycznej pieśni. Poczuj chłód wiślanej mgły i pozwól, by nieludzki, piękny śpiew poprowadził Cię tam, gdzie rzeka skrywa swoje najstarsze tajemnice. - Wkrocz w zgiełk zapomnianego targu. Poczuj puls dawnego miasta, gdzie echa dawnych kupców wciąż błąkają się między murami kamienic. - Stań oko w oko z przekleństwem Warszawy. Wejdź w mrok, z którego nie ma powrotu dla nieostrożnych, i zmierz się z najstraszniejszą z miejskich bestii. Czy Twoje spojrzenie okaże się silniejsze? **Twoje kroki uruchamiają opowieść**. Dzięki nawigacji GPS, dźwięki i głosy aktywują się dokładnie tam, gdzie stoisz. Legenda ożywa tam, gdzie ją usłyszysz. Nie musisz nic klikać – po prostu idź przed siebie. ### Zanim ruszysz: - Naładuj telefon – to podstawa Twojej wyprawy. - Załóż słuchawki – tylko one pozwolą Ci poczuć przestrzenny, trójwymiarowy świat dźwięku. - Bądź uważny – zanurz się w legendzie, ale pamiętaj o bezpieczeństwie na ulicach miasta. Twoja podróż zaczyna się przy schodach prowadzących na Gnojną Górę na ulicy Dawnej, w miejscu oznaczonym jako **00.Intro**. Spacer trwa około 40 min.

ZRK - Audioślady to praca dźwiękowa poświęcona przestrzeni po Zakładach Radiowych im. Marcina Kasprzaka w Warszawie, która znajduje się w kwartale ulic Kasprzaka, Karolkowej, Siedmiogrodzkiej i Skierniewickiej. ZRK produkowały sprzęt do odtwarzania nośników audio: odbiorniki lampowe, magnetofony szpulowe, magnetofony kasetowe. W pewnym sensie były odpowiedzialne za coś tak ulotnego, jak brzmienie, dźwięk muzyki, której słuchało się z radia, z taśm szpulowych i kaset w niejednym polskim domu. Po zakładach zostały tylko ślady i trudno wyobrazić sobie dziś ich skalę oraz rolę. Pamięć zaciera się, podobnie jak wielokrotnie zapisana taśma, staje się mało precyzyjna i tylko czasem jakiś fragment nagrań (dźwiękowe ślady) daje o sobie znać, przebijając się na powierzchnię. Zbieramy relacje, ulotne wspomnienia, szukamy śladów w architekturze. Wracamy do przeszłości miejsca, do zatartej, niczym na taśmie, opowieści o Zakładach Radiowych Kasprzaka. Projekt ZRK - Audioślady powstał w ramach rezydencji artystycznej Marcina Dymitera w Wolskim Centrum Kultury Koordynacja rezydencji artystycznej i projektu ZRK - Audioślady: Hanna Sabat Koncepcja, nagrania, terenowe, muzyka, miks, mastering - Marcin Dymiter Konsultacja techniczna: Marcin Barski Relacje: Janusz Czerwiński, Marcin Dymiter, Beata Prokopczuk-Daab, Tadeusz Prokopczuk, Hanna Sabat, Magdalena Szymanowska Grafika: Maciej Zawadzki W grafice wykorzystano zdjęcia lotnicze z serwisu mapowego Urzędu m.st. Warszawy: mapa.um.warszawa.pl

“Rozejrzyj się” zachęca do uruchomienia uważności wobec otoczenia – jego ludzkich i więcej-niż-ludzkich mieszkańców, wplecionych w nie opowieści, jego barw, dźwięków i zapachów. Oferuje ścieżki i perspektywy pozwalające na dostrzeżenie tego, czego zwykle nie zauważamy – zarośniętych brzegów rzek, ptasich gniazd zbudowanych z patyczków i sztucznych włókien, wytworów ludzkiej kultury, które wrosły w krajobraz. “Rozejrzyj się” jest kontynuacją projektu “Look Around” realizowanego w ramach wystawy krajów i regionów Praskiego Quadriennale 2023 przez kolektyw w składzie: Zuzanna Berendt, Ludomir Franczak, Magdalena Franczak, Michał Fronk, Anna Majewska, Sara Märc, Ida Ślęzak. Dźwięk – Marcin Dymiter Produkcja: Karolina Dziełak-Żakowska, Krystyna Mogilnicka (Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego) Identyfikacja wizualna – Robert Zając (kilku.com) "Look Around" encourages us to activate our attention to our surroundings-its human and more-than-human inhabitants, the stories woven into it, its colors, sounds, and smells. It offers paths and perspectives that allow us to see what we don't normally notice-overgrown riverbanks, bird nests made of sticks and artificial fibers, products of human culture that have grown into the landscape. This is a continuation of the project "Look Around" realized within the framework of the exhibition of countries and regions of the Prague Quadrennial 2023 by a collective consisting of Zuzanna Berendt, Ludomir Franczak, Magdalena Franczak, Michal Fronk, Anna Majewska, Sara Märc, Ida Ślęzak. Sound-Marcin Dymiter Production: Karolina Dziełak-Żakowska, Krystyna Mogilnicka (Zbigniew Raszewski Theatre Institute) Visual identification-Robert Zając (kilku.com)

Opracowanie tekstów: Paweł Szapiro Kwerenda i Redakcja: Aleksandra Kumala Tłumaczenie: Soren Gauger Ilustracje: Anna Rabbit Opracowanie Marki: Anna Roszczyk Lektorzy: Dorota Lilienthal, Majk Hercberg, Paweł Szapiro Skład: Łukasz Grochowski, Lena Rubenfeld Dźwięk: Lech Rudzki Współpraca merytoryczna: Aleksandra Janus, Magda Rubenfeld Koralewska Realizacja: Stowarzyszenie FestivALT, Stowarzyszenie Wiatrak, Fundacja "Żyd Niemalowany. Muzeum Wieczny Tułacz", Fundacja Zapomniane Partnerzy: Stowarzyszenie Dom Sztuki, Muzeum Historii Żydów Polskich Polin Finansowanie Projekt finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), wspieranego przez Unię Europejską w ramach funduszu NextGenerationEU. -- Stowarzyszenie FestivALT – powstała w 2016 roku w Krakowie żydowska organizacja działająca na przecięciu sztuki, aktywizmu i edukacji, podejmująca trudne i aktualne wątki złożonych relacji polsko-żydowskich w dzisiejszej Polsce. Działania fundacji koncentrują się na trzech filarach: rzecznictwie i aktywizmie, pamięci i dziedzictwie żydowskim oraz współczesnej sztuce żydowskiej. Podejmowane przez FestivALT interwencje lokalne doprowadziły m.in. do ograniczenia handlu wizerunkami tzw. Żydów na szczęście oraz usunięcia antysemickich przedstawień z tradycyjnych szopek i jasełek. Jako niezależny kolektyw artystyczny fundacja co roku organizuje festiwal alternatywnej sztuki żydowskiej w Krakowie. http://www.festivalt.com Fundacja Zapomniane – powstała w 2014 roku w Warszawie fundacja, której misją jest poszukiwanie, lokalizowanie, badanie i upamiętnianie zapomnianych grobów ofiar Holokaustu, a także angażowanie lokalnych społeczności do odtwarzania indywidualnych żydowskich losów. W ramach projektu „30 macew w 30 dni” (2017) fundacja oznaczyła miejsca Zagłady w południowej i wschodniej Polsce. Na specjalnie stworzonej – i regularnie aktualizowanej – mapie masowych grzebalisk dzięki staraniom fundacji figuruje w sumie już XXXX takich miejsc. Dzięki obudowaniu każdej z lokalizacji szczegółowym kontekstem historycznym, załączeniu listy z nazwiskami ofiar oraz szczegółowymi informacjami o badaniach terenu i procesie upamiętnienie, wszystkie one składają się na nieustannie rozbudowywane archiwum żydowskich grobów wojennych. Stowarzyszenie „Wiatrak” – dzielnicowa organizacja powstała w 2016 roku z inicjatywy mieszkańców i mieszkanek Gocławia, Grochowa, Kamionka i Saskiej Kępy. Do priorytetów organizacji należą: troska o rozwój uwzględniający potrzeby lokalnej społeczności, ulepszanie przestrzeni publicznej, zwiększenie jawności działań urzędniczych, ochrona rodzinnych ogrodów działkowych i pomoc zwierzętom w schroniskach. Członkowie i członkinie aktywnie współpracują z innymi ruchami miejskimi oraz działają w radach osiedli, Dzielnicowej Komisji Dialogu Społecznego i dzielnicowym zespole ds. budżetu partycypacyjnego (BP). https://www.facebook.com/StowarzyszenieWiatrak Fundacja Żyd Niemalowany Muzeum Wieczny Tułacz – realizowany od 2006 roku projekt wystawienniczo-edukacyjny, wykorzystujący bogatą prywatną kolekcję obrazów, oryginalnych obrazów i rycin powstałych między XV a XX wiekiem. W skład kolekcji wchodzą: dziewiętnastowieczne drzeworyty sztorcowe (Andriolli, Brandt, Chełmoński, Fałat, bracia Gierymscy, Gerson, Gottlieb, Grottger, Kossakowie – ojciec i syn, Kostrzewski, Matejko, bracia Pillati, Rodakowski, Siemiradzki, Wierusz-Kowalski czy Witkiewicz), judaica rysowników dwudziestowiecznych (Ephraim Moses Lilien, Lucien Madrassi, Joseph Penell, Hermann Struck) i ryciny biblijne (Adrichom, Audran, Boydell, Le Brun, Calmet, Coypel, Heemskerk, Luyken, Poussin, Rembrandt, Ribera, Rubens, Sadeler, Schedel, Suruge, van der Werff i Wierix), prezentowane dotychczas w ramach ponad 60 wystaw i w 5 publikacjach. https://www.facebook.com/FundacjaZydNiemalowanyMuzeumWiecznyTulacz/ Dom Sztuki – powstała w 2021 roku na warszawskim Grochowie przestrzeń integracji i współpracy, od 2023 formalnie fundacja. Miejsce zamieszkania jej członków i członkiń, prowadzenia ogrodu spółdzielczego oraz organizacji wydarzeń kulturalnych takich jak spotkania, warsztaty czy pokazy filmowe. https://domsztuki.org/ Muzeum POLIN - Muzeum Historii Żydów Polskich, otwarte w 2014 roku w Warszawie, to instytucja, która w unikalny sposób łączy naukę, sztukę i edukację, badając 1000-letnią historię Żydów w Polsce. Muzeum POLIN jest nie tylko miejscem wystaw, ale także przestrzenią, która angażuje lokalne społeczności i promuje dialog międzykulturowy. Jego wystawy opowiadają historię Żydów polskich od średniowiecza po współczesność, z uwzględnieniem trudnych tematów takich jak Holokaust, oraz pokazują bogatą kulturę, tradycję i wkład Żydów w rozwój Polski. W ramach swojej działalności, Muzeum POLIN organizuje liczne wydarzenia edukacyjne, konferencje, warsztaty oraz programy artystyczne, będąc centrum spotkań i dialogu w obszarze polsko-żydowskich relacji. https://polin.pl/

Wybierz się na spacer po perełce architektury modernistycznej czasów XX-lecia międzywojennego, jaką jest kampus Akademii Wychowania Fizycznego (kiedyś Centralny Instytut Wychowania Fizycznego). Idealny na ciepłe dni przewodnik zabierze Cię w najciekawsze punkty założenia, byś mógł dowiedzieć się więcej o jego historii. Więcej informacji pod adresem: spacerawf.tumblr.com Udanego spaceru!